Her anne ve baba adayının ilk isteği, sağlıklı bir bebektir. Hamilelik döneminde bebeğin sağlığı için her türlü fedakarlık yapılır. Gerekiyorsa zorla yemek yenir, gerekiyorsa dinlenilir. Ve o mucizevi an gelir. Bebeğin ilk çığlığı duyulur ardından doğumu yaptıran uzmanlara ilk sorular yöneltilir. Kaç kilo, boyu kaç santim? Oysa bebeğin sağlıklı olup olmadığını anlamak için uzmanlar, doğar doğmaz kilo ve boy ölçümlerinden daha önemli bir değerlendirme yaparlar. Apgar skorlanması adı verilen bu değerlendirme her yeni doğan bebeğe doğumun 1. ve 5. dakikalarında uygulanır.
Doğumda bebeğin yeniden canlandırmaya ne kadar gereksinimi olduğunu ve yeniden canlandırma çabalarına nasıl cevap verdiği hakkında oldukça doğru fikir verir.Doğumdan sonraki 1. ve 5. dakikalarda ve nadiren de 10. dakikada yapılır.
Dr. Virginia Apgar’ın skoru
Apgar skoru, ismini Amerikalı anestezi uzmanı Dr. Virginia apgar’dan almış. Dr. Apgar doğumlarına katıldığı binlerce bebeğin doğumdan hemen sonra incelenmesi gerektiğini ileri sürmüş. Çünkü deneyimlerine göre, yeni doğanın ilk dakikaları oldukça önemli olduğundan belirli bir sistem içinde değerlendirilmeli ve bu sistem standart olmalıydı bu nedenle ortaya attığı Apgar skoru’nu 1952 yılında dünyaya tanıttı o tarihten bu yana, bütün yeni doğanlara uzmanlar tarafından bu standart skor uygulanıyor.
Neler belirlenebiliyor ?
1. dakika Apgar skoru, genellikle doğum esnasındaki oksijensizliği ve buna karşılık solunum desteği gerekip gerekmediğini gösterir. 1. dakika skorlamasına göre, 0-3 puan = şiddetli oksijensizlik, 4-6 puan = orta şiddette oksijensizlik, 7- 8 puan = hafif oksijensizlik olarak tanımlanır.
5.dakika Apgar skoru ise yeni doğan dönemindeki ölümlerin ve ilerideki sinir sisteminin gelişiminin değerlendirilmesi açısından, 1. dakika Apgar skoruna göre daha doğru fikir verir.
1. dakikadaki Apgar skoru 3 ve 3’ün altında ise, bebek canlı değildir ve kalp hızı 80/ dk ‘nın altındadır. Bu bebeğe yeniden canlandırma işlemi yapılmalıdır. Apgar skoru 4-6 arasında ise kalp hızı 80/ dk’nın üzerindedir. Bebek doğar doğmaz bir ısıtıcı altına alınır, cildine uyarıda bulunulur, sırtı okşanır, ayakları hafifçe tokatlanır, ağzının aspire edilir. Bu işlemlere yeterli cevap alınmazsa solunum desteği sağlanır. Apgar skoru 7 ve üzeri olan bebekler ısıtıcı altına alınır, hava yolu aspire edilir, başı, vücudu kurulanır ve ayak tabanlarına uyarı yapılır.
Bu skorlama 5. ve 10. dk ‘larda tekrar değerlendirilir.
Apgar skorunu etkileyen nedenler Apgar skorlamasını, doğum öncesi ve doğum sırasında bebeği sıkıntıya sokabilecek, anneye ve bebeğe ait birçok faktör etkiler. Anneye ait sebeplerden özellikle annenin alkol ve uyuşturucu madde kullanımı, hipertansiyon ve damar hastalıklarının olması, plasentanın erken ve önde gelmesi, doğumun uzaması önemlidir. Bebeğe ait faktörler ise: kordon dolanması, mekonyum ( ilk kaka) yutması, doğum sırasında anestezi süresinin uzaması ve kullanılan ilaçla, doğum travması, bebeğin kas ve sinir hastalıkları, doğumsal anomaliler, doğuştan kalp hastalıklarının olması, solunum yolu tıkanıklıkları, akciğer enfeksiyonlarıdır.
